Dr. Zühre Sarı Romatoloji Uzmanı

İnflamatuvar miyozitler

İnflamatuvar miyozitler, bağışıklık sisteminin kaslara saldırarak iltihap ve güçsüzlüğe yol açtığı nadir romatizmal hastalıklardır. Her yaşta görülebilir; erişkinlerde en sık 40–60 yaşları arasında başlar ve kadınlarda daha sıktır.

Başlıca tipleri şunlardır:

  • Dermatomiyozit: Kas güçsüzlüğüne karakteristik deri döküntüleri eşlik eder.
  • Polimiyozit ve antisentetaz sendromu: Kas tutulumuyla birlikte akciğer, eklem ve parmak derisi tutulumu görülebilir.
  • İmmün aracılı nekrotizan miyopati: Kas yıkımının belirgin olduğu bir tiptir; bazı hastalarda kolesterol ilaçları (statinler) ile ilişkili olabilir.
  • İnklüzyon cisimcikli miyozit: Daha çok 50 yaş üstü erkeklerde, yavaş ilerleyen bir tiptir.

Belirtileri nelerdir?

  • Kas güçsüzlüğü: Haftalar ya da aylar içinde gelişen, en çok omuz ve kalça çevresindeki kasları etkileyen güçsüzlük. Merdiven çıkmakta, oturduğu yerden kalkmakta, kolları başın üzerine kaldırmakta ve saç taramakta zorlanma tipiktir.
  • Deri bulguları (dermatomiyozit): Göz kapaklarında mor-kırmızı renk değişikliği ve şişlik, parmak eklemlerinin üzerinde kızarık pullu döküntüler, boyun ve sırtta güneşle artan kızarıklık, tırnak diplerinde değişiklikler.
  • Yutma güçlüğü: Yutak kaslarının etkilenmesiyle sıvı ve katı gıdaları yutmada zorluk.
  • Akciğer: Kuru öksürük ve nefes darlığı; bazı hastalarda kas güçsüzlüğünden önce başlayabilir.
  • Diğer: Eklem ağrısı, Raynaud, parmak uçlarında çatlaklar (“mekanik eli”), ateş ve yorgunluk.

Nasıl teşhis edilir?

  • Kas enzimleri: Kandaki CK (kreatin kinaz) başta olmak üzere ALT, AST gibi kas enzimleri genellikle yüksektir.
  • Miyozit antikorları: Hastalığın tipini, akciğer tutulumu ve kanser riskini öngörmeye yardımcı olur.
  • EMG ve kas MR'ı: Kas tutulumunu ve iltihaplı bölgeleri gösterir.
  • Kas veya deri biyopsisi: Tanıyı kesinleştirmek için gerektiğinde yapılır.
  • Akciğer değerlendirmesi: Akciğer tomografisi ve solunum fonksiyon testleri.

Kas güçsüzlüğü tiroit hastalıkları, bazı ilaçlar, elektrolit bozuklukları ve sinir-kas hastalıklarına bağlı da olabilir; bu nedenler de araştırılır.

Miyozit ve kanser

Erişkinlerde özellikle dermatomiyozit, bazı kanserlerle birlikte ortaya çıkabilir. Bu nedenle tanı konduktan sonra yaşa ve risk faktörlerine uygun kanser taraması yapılır ve ilk yıllarda tekrarlanır. Bu tarama hastayı korkutmak için değil, olası bir sorunu erken yakalamak içindir.

Tedavisi

  • Kortizon: Tedavinin başlangıcında kullanılır, iyileşmeyle birlikte doz azaltılır.
  • Bağışıklığı düzenleyen ilaçlar: Metotreksat, azatioprin, mikofenolat ve takrolimus gibi ilaçlar kortizon dozunu azaltmak ve hastalığı kontrol altında tutmak için kortizonla birlikte başlanır.
  • Damardan immünglobülin (IVIG): Ağır veya diğer tedavilere yanıt vermeyen hastalarda, özellikle dermatomiyozitte etkilidir.
  • Biyolojik tedaviler: Rituksimab başta olmak üzere ileri tedaviler diğer ilaçlara yanıt vermeyen hastalarda kullanılır.
  • Akciğer tutulumu varsa: Mikofenolat, takrolimus, rituksimab ve gerektiğinde siklofosfamid ile daha yoğun tedavi uygulanır.
  • Fizik tedavi ve egzersiz: Hastalık kontrol altına alındıkça kas gücünü geri kazanmak için çok önemlidir.
  • Güneşten korunma: Dermatomiyozitte deri döküntülerinin artmaması için.

Erken tanı ve tedaviyle hastaların çoğunda kas gücü belirgin olarak düzelir; ancak tedavi genellikle uzun sürelidir ve düzenli takip gerektirir.

Kaynaklar

  1. Aggarwal R, Charles-Schoeman C, Schessl J, et al.; ProDERM Trial Group. Trial of Intravenous Immune Globulin in Dermatomyositis. N Engl J Med 2022;387(14):1264–1278. doi:10.1056/NEJMoa2117912
  2. Oldroyd AGS, Callen JP, Chinoy H, et al. International Guideline for Idiopathic Inflammatory Myopathy-Associated Cancer Screening: an IMACS initiative. Nat Rev Rheumatol 2023;19(12):805–817.
  3. Lundberg IE, Tjärnlund A, Bottai M, et al. 2017 EULAR/ACR classification criteria for adult and juvenile idiopathic inflammatory myopathies. Ann Rheum Dis 2017;76(12):1955–1964.
  4. Johnson SR, Bernstein EJ, Bolster MB, et al. 2023 ACR/CHEST Guideline for the Treatment of Interstitial Lung Disease in People with Systemic Autoimmune Rheumatic Diseases. Arthritis Rheumatol 2024.