Erişkin Still hastalığı
Erişkin Still hastalığı, sebebi tam bilinmeyen ama genetik ve mikrobik kökenli olduğu düşünülen bir romatizmal hastalıktır. Yüksek ateş, döküntü, eklem iltihabı ve eklem ağrıları en önemli belirtileridir.
Kimlerde görülür?
Nadir görülen bir hastalıktır; yıllık görülme oranı milyonda beş civarındadır. En sık 15–25 ve 36–46 yaşları arasında görülür, ancak 60 yaş üzerinde başlayan vakalar da vardır. Kadın ve erkeklerde eşit sıklıkta görülür.
Belirtileri nelerdir?
- Ateş: Ani başlayan, her gün yükselen ve 38 derecenin üzerine çıkan ateş (özellikle öğleden sonra veya akşamları) neredeyse tüm hastalarda görülür.
- Döküntü: Ateşle birlikte gövdede, kollarda ve bacaklarda, basmakla solan açık pembe-somon renkli döküntüler görülebilir; ateş geçince kaybolur.
- Boğaz ağrısı: Hastalık bazen bir üst solunum yolu enfeksiyonu gibi boğaz ağrısıyla başlayabilir.
- Eklem tutulumu: Dizler, el bilekleri, kalçalar ve ayak bileklerinde ağrı ve şişlik hastaların çoğunda olur; bazen kalıcı hasar bırakabilir.
- Diğer: Lenf bezi şişmesi, dalak büyümesi, karaciğer enzim yüksekliği, akciğer ve kalp zarı iltihabı görülebilir. Nadiren MAS (makrofaj aktivasyon sendromu) denilen, kan hücrelerinde ciddi azalmayla seyreden hayatı tehdit edici bir tablo gelişebilir.
Hastalığın seyri
Hastalık her hastada aynı seyretmez. Bazı hastalarda kendi kendini sınırlayan, tek seferlik bir atak şeklinde geçer; bu tipte daha çok döküntü, ateş ve kalp-akciğer zarı iltihabı görülür. Bazı hastalarda aralıklarla tekrarlayan ataklar olur. Üçüncü grupta ise eklem bulguları ön plandadır ve hastalık kronik eklem iltihabı şeklinde seyreder.
Nasıl teşhis edilir?
Kan tahlillerinde sedimantasyon ve CRP gibi iltihap değerlerinde, ferritinde ve beyaz kan hücresi (lökosit) sayısında artış; karaciğer testlerinde yükselme görülebilir. MAS tablosunda ise kan hücrelerinde ciddi azalma vardır.
Nadir bir hastalık olduğu için tanı koyarken karışabilecek enfeksiyon hastalıklarının, lenfomaların, lupus ve romatoid artrit gibi diğer romatizmal hastalıkların dışlanması önemlidir. Bunun için ANA, anti-dsDNA, RF ve anti-CCP gibi otoantikor testleri yararlıdır. Bazen büyümüş bir lenf bezinden biyopsi almak gerekebilir.
Tedavisi
Tedavi kişiye göre planlanır. Kortizon içermeyen iltihap gidericiler, kortizon içeren tedaviler ve bağışıklık sistemini düzenleyen veya baskılayan ilaçlar kullanılabilir.